article

article

Ruby Nefkens, 10 September 2021

Mozaïeken buitenbank beschermd?
Waarschijnlijk kent u ze wel; de opvallende mozaïeken buitenbanken die inmiddels door heel Nederland op openbare plekken staan. De banken hebben verschillende kleurrijke mozaïekpatronen en zijn ontworpen om de sociale omgang tussen buurtbewoners te bevorderen. Ze worden door Social Sofa https://www.socialsofa.com/nl/ op de markt gebracht. De patronen van het mozaïek en het kleurgebruik variëren. 

Maar zijn deze banken te beschermen? De Rechtbank Den Haag heeft zich daarover op 30 juni 2021 uitgelaten in een zaak tussen de oprichtster van Social Sofa en Luc4Me. 

Mozaïekbank te beschermen?

Om deze vraag te beantwoorden moeten we een paar dingen uit elkaar halen. Ten eerste het bekleden van een bank met een mozaïek in de vorm van kleine vierkante gekleurde stenen. Ten tweede het concept van een mozaïekbank die buiten staat en bedoeld is om de sociale omgang tussen buurtbewoners te stimuleren. En ten derde de uiterlijke vormgeving van deze bank, genaamd “Social Sofa”. 

Een mozaïekbank als zodanig is niet te beschermen. Iedereen mag een bank bekleden met mozaïek. Dat gebeurt ook. Hieraan ligt de gedachte ten grondslag dat de auteursrechtelijke bescherming van een bepaalde techniek, het beleggen van een bank met mozaïek, een te grote beperking van de vrijheid van creatie meebrengt, en een rem op culturele ontwikkelingen vormt. Ook het idee om mozaïekbanken buiten te zetten om buurtbewoners uit te nodigen voor sociaal contact, is niet te beschermen. Ideeën zijn vrij. 

De uiterlijke vormgeving van deze Social Sofa is wel te beschermen. Het gaat dan puur om de vormgeving van de bank. De voornaamste kenmerken van de vormgeving van de Social Sofa zijn: Een bank met één armleuning en (de symboliek van) een binnenbank uitgevoerd als een betonnen buitenbank, dit in een forse maatvoering (2,24 m lang), de ronde vorm van de armleuning en rugleuning, de afgeronde vormen, en de kleine poten die schuin zijn afgewerkt en ook een ronde vorm hebben. Deze vormgevingskenmerken laten volgens de rechter de creatieve keuzes zien, die de ontwerper bij de totstandkoming van de bank heeft gemaakt, en zijn daarom auteursrechtelijk beschermd.

Procedure tegen Luc4Me

Luc4Me is een concurrent, die sinds 2014 vergelijkbare mozaïeken buitenbanken verkoopt, met verschillende vormgevingen. Social Sofa protesteert daartegen en vindt dat Luc4Me inbreuk maakt op haar auteursrecht.

De betonnen bank van Luc4Me waar het in de procedure om draait ziet er als volgt uit:

Deze kan vervolgens bekleed worden met mozaïek in verschillende patronen en kleuren.

De rechter is van mening dat de totaalindrukken van de banken te veel verschillen en dat er daarom geen sprake is van een inbreuk op het auteursrecht. Dit heeft met name te maken met de rugleuning die een scherpere bolling heeft, de vormgeving van de armleuning, de onderkant van de bank die een scherpe boog maakt, de kant zonder armleuning die uitsteekt, de poten van de bank die aan de zijkanten op de grond staan, de bollere vormen, de langgerektere indruk die de bank maakt vanwege de maatvoering (3 m). Gezien deze verschillen hebben de banken volgens de rechter een heel ander voorkomen, met name nu het gebruik van beton en mozaïek niet beschermd is. 

Slaafse nabootsing?

Social Sofa beschuldigt Luc4Me ook van slaafse nabootsing. Om die vordering te laten slagen is nodig dat Social Sofa allereerst aantoont dat de Social Sofa een eigen gezicht heeft op de markt. Dit heeft zij onvoldoende onderbouwd. Er bestonden al met mozaïek beklede buitenbanken voordat de Social Sofa op de markt kwam. Ook heeft Social Sofa volgens de rechter onvoldoende onderbouwd dat de bank in 2014 een eigen gezicht op de markt had, toen Luc4Me de vergelijkbare buitenbanken op de markt bracht. Nu dat niet vaststaat, heeft de rechter de vordering op slaafse nabootsing afgewezen. 

Wat kunnen we hiervan leren?

Uit deze zaak blijkt dat mozaïeken betonnen buitenbanken alszodanig niet in aanmerking komen voor bescherming. Wat de buitenbank zo speciaal maakt, het gebruik van kleurrijk mozaïek, wordt namelijk niet beschermd. Ook het idee om mozaïeken buitenbanken te plaatsen in gemeentes om sociaal contact te stimuleren is niet te beschermen.

De specifieke vormgeving van de bank kan wel beschermd zijn. Maar als een andere bank daar qua vormgeving voldoende van afwijkt, is er geen sprake van namaak. 

Artikel van Ruby Nefkens voor Interior Business Magazine.

Ruby Nefkens
nefkens@vandersteenhoven.nl
+31 (0)6 43 36 80 63

 

Would you like to contact us?
 

  +31 (0)20 607 79 79
 

  mail@vandersteenhoven.nl